Telekom’u aldık sırada bankacılık ve turizm var

Hem “İstanbul, sermayenin yeni merkezi” hem de “ABD ile dünya sermayesi çatışıyor” vizyonuyla okunabilecek ve aslında, kendiliğinden, Türkiye’nin yakın geleceğinin sarsılacağı iması da taşıyan ilginç bir haber.

Telekom’u aldık sırada bankacılık ve turizm var

http://www.zaman.com.tr/?bl=ekonomi&alt=&trh=20050829&hn=205741

6,55 milyar dolarlık teklif ile Türk Telekom ihalesini kazanan Oger Grubu, Türkiye’de yeni yatırım fırsatları arayışında. Suudi Arabistan merkezli grubun ilk etapta ilgisini ise bankacılık, emlak ve turizm sektörleri çekiyor.

Saudi Oger Yönetim Kurulu üyesi ve mali işlerden sorumlu Başkan Yardımcısı Muhammed Hariri, Türkiye’ye bir yatırım alanı olarak ilgilerinin, ağabeyi Refik Hariri’nin 3 yıl önce gerçekleştirdiği Türkiye ziyaretini müteakiben başladığını anlatıyor. Ağabeyinin Türkiye’de gelecek açısından önemli bir potansiyel gördüğünü aktaran Hariri, bu aşamadan sonra yakından inceleme sürecine girdiklerini ve emlak yatırımlarından turizm sektörüne, Telsim satışından bankacılığa kadar pek çok sektörle ilgili çalışmalar yürüttüklerini kaydediyor. Hatta kamunun elindeki çimento fabrikaları bile grubun ilgi alanında.

Hariri, nihayetinde iletişim sektörünün satılmayı bekleyen diğer firması Telsim’den ziyade Telekom ihalesine yoğunlaşmaya karar verdiklerini belirterek, “Aslında ilk başta Telsim ile ilgiliydik. Ancak gördük ki Telsim çok zor olacaktı. Türk Telekom ise daha umut vaat ediciydi. Biz de Telekom’a yönelmeyi daha makul bulduk. Telekom uluslararası değilse bile en azından bölgesinde çok önemli yeri var” diyor. Hariri, yapacakları yatırımların yüz milyarlarca dolarla ifade edilen Körfez sermayesinin doğrudan yatırımlar yoluyla ülkeye girmesi için de ikna edici bir rol oynayacağını belirtiyor. Türkiye’ye gelmelerinin Körfez sermayesi tarafından iki farklı tepkiyle karşılandığını aktaran Hariri, “Destek olanlar ve ‘deli misiniz?’ diyenler var. Biz son birkaç yılda atılan adımları ilgiyle izliyoruz. Ekonomik istikrar ve sağlıklı büyümede alınan yol çok önemli. Avrupa Birliği süreci de Türkiye’deki yatırım yapma imkanlarının iyileştirilmesine katkıda bulunacak.” diyor. Körfez’den bugüne dek Türkiye’ye çok fazla yatırım gelmediğine dikkat çeken Hariri, Türkiye’ye bakışın olumlu yönde değiştiğini belirterek şöyle devam ediyor: “Burada en önemli konu gittikçe artan petrol fiyatları. Bu fiyat düzeyinde Körfez ülkelerinde çok para birikecek. Bu da Türkiye’ye gelecek paranın daha da artması anlamına geliyor.”

Hariri, Türk Telekom ile ilgili vizyonlarını açıklarken de firmayı uluslararası iletişim faaliyetlerinin merkezine koyacaklarını aktararak şunları söylüyor: “Türk Telekom’un bizim gelecekteki operasyonlarımız için önemi çok büyük. Orta ve Doğu Avrupa’da büyümeyi hedefliyoruz. Bu büyümelerde merkez üs Türk Telekom olacak. Telekom’un yatırım yaptığı ve gelişim sağladığı yeni pazarları ve ülkeleri görünce gerçekten şaşıracaksınız.” Hariri, Türk Telekom için ödeyecekleri parada bir sorun yaşanmayacağını anlatarak peşinat ve ilk iki taksitin şimdiden hazır olduğunu, bundan ziyade yapacakları yatırımları tartıştıklarını kaydediyor. Saudi Oger ve Telecom Italia ortaklığı altındaki Oger Telecom, Türk Telekom’u alan firma. Bu ortaklığa kısa süre içinde bir yerli firma da katılarak Oger Telekomünikasyon AŞ kurulacak. Türk Telekom’un yüzde 55’i bu şirketin olurken, yüzde 45 şu anki haliyle kamuda kalacak. Hariri’ye göre kamu, elindeki hisselerin yüzde 15-20 gibi bir bölümünü halka arz ile özelleştirmeye devam eder. Bundan sonra da kamunun elinde ‘altın hisse’ nev’inden yüzde 25-30’luk bir pay kalır. Oger’in Türk Telekom hakkında da bazı planları var. Sözgelimi firma, Türk Telekom tarafından verilen kablo TV hizmetine ve Türksat uydu servislerine ayrı yasal kimlik kazandırarak bunları Türk Telekom’a bağlı şirketler gibi yapılandıracak. Hariri ayrıca Avea’da yüzde 40 nispetindeki TIM ve yüzde 20 oranındaki İş Bankası hisselerini tarafların anlaşması halinde alabileceklerine işaret ediyor. Böylece Avea nihai olarak tamamen Oger’in mülkiyetine geçecek. Öte yandan konsorsiyum ortağı TIM ile Oger Telecom, Avea hakkında ‘teknik yardım anlaşması’ imzalamaya hazırlanıyor.

‘İhalede son 50 milyon dolarımdı, teklifi daha fazla artırmayacaktım’

Beyrut’ta Türk gazetecilerle bir araya gelen Saudi Oger yöneticisi, Türk Telekom ihalesini ve Türkiye ile ilgili planlarını değerlendirdi. Telekom ihalesini gördüğü en açık, en şeffaf; ama en zorlularından biri şeklinde tanımlayan Hariri, profesyonelliğin kendilerini etkilediğini söylüyor. İhalede yaşananları da anlatan Hariri, ilk tekliflerde 5 milyar 656 milyon dolar ile en yüksek fiyatı verdiklerini, kendilerinden sonra gelen Etisalat, Çalık ve Dubai İslam Bankası’nın teklifinin ise 4 milyar 201 milyon dolar olduğunu anlatıyor. Üçüncü Koç-Carlyle ortaklığı ise 4 milyar 150 milyon dolar teklif vermiş. İlk iki arasındaki açık müzakerelerin yaşandığı ikinci bölümde, Oger teklifinde hiçbir değişikliğe gitmezken, Etisalat rakamı 5 milyar 700 milyon dolara çıkarmış. Hariri televizyondan canlı yayınlanan açık artırmaların yer aldığı üçüncü bölümde ise Etisalat’tan 50 milyon dolar fazla vererek ihaleyi 6 milyar 550 milyon dolara kazandıklarını hatırlatarak, “Bu, Etisalat’ı memnun etmeyecek; ama benim son ellimdi. Daha fazla artırmayacaktım.” diyor. İhale heyetinde aktif rol alan Oger Telecom Genel Müdürü Paul Doany de, “Bir defada 50 milyon dolar artırıyorsun. 10 kez artırsan yarım milyar dolar. Dile kolay geliyor; ama 50 milyon dolar kesinlikle az para değil.” şeklinde konuşuyor.

4 milyar dolarlık yatırım yolda

Oger Telecom Genel Müdürü Paul Doany, Türk Telekom ihalesine çok iyi hazırlandıklarını ve ihaleyi büyük bir ciddiyet ve yoğun çalışma temposuyla yürüttüklerini anlatıyor. Uluslararası danışmanlık hizmeti veren bir sürü firma ile birlikte çalışan Oger’in teklifinin arkasında çalışan 70’ten fazla profesyonel varmış. Muhasebe ve vergi konularında Yabancı Sermaye Derneği başkanlığını da yürüten Şaban Erdikler’in hizmet sunduğu firma teklif koordinasyonu ve strateji hizmetini ise Analysys’ten Bram Moerman ve Pierre Blanc’tan almış. Türk Telekom da Oger ve TİM ile ortak teklif grubunun diğer üyesi olan British Telekom Telconsult firması Oger’e sabit hatlarda yeni teknoloji, ürün ve hizmetler ile yatırımlar gibi konularda danışmanlık sağlamış. Dünya finans devi Citigroup da Oger’e işletme ve finansman planı ile borç servisi kapasitesi gibi konularda profesyonel destek hizmeti sunmuş. Doany, bu türlü profesyonel desteklerin maliyetini önemsemediklerini, sonuçta bu hizmetler karşılığında elde ettikleri kazancın çok daha büyük olduğunu söylüyor. Paul Doany, uzun mesafeli iletişim hizmeti veren şirketlerin zor durumda olduğu şeklindeki yorumlara da temas ederek, kendilerinin ‘bunlar yok olsun’ gibi bir anlayış içinde olmayacaklarını; ancak ayakta duramayacak şirketleri de kurtarmak gibi bir çaba gütmeyeceklerini dile getiriyor. Bu şirketlerin yapacakları yatırım oranlarının önemli olduğunu aktaran Doany, “Eğer şirket yatırım yapmadan ya da az yatırım yaparak çok para kazanmak derdinde ise bunu desteklememiz mümkün değil.” diyor. Oger Telecom’un Filistin kökenli Genel Müdürü Doany, Telekom ve Avea için orta vadede 4 milyar dolarlık bir yatırım planladıklarını kaydediyor. Bu yatırımın yaklaşık 600 milyon doları Avea’ya, gerisi ise Telekom’a harcanacak. Doany ayrıca Türk Telekom’un geçen yıl uygulamaya soktuğu ve standart, hesaplı hat veya şirket hattı gibi isimleri bulunan fiyat tarifelerinde bir değişiklik düşünmediklerini de kaydediyor.

‘GSM operatörleri Telekom’u sömürmüş’

Doany, sektördeki rekabetçilik anlayışından ise hayli şikayetçi. Rekabet Kurulu ile siyasi iradenin bir rol karmaşası yaşadığını aktaran Doany, “Bu çok anormal bir durum. Siyasetçi kuralını koyar, kurul da bunu uygular. Oysa Türkiye’de durum tam tersi.” diyor. GSM operatörlerini de uyaran Doany, piyasada herkesin oyunu kuralına göre oynayacağını söyleyerek; “Rakiplerimiz kurallara uymazsa ne karşılık vereceğimizi o zaman görürsünüz. Çünkü bugüne kadar GSM operatörleri Telekom’u sömürmüş. Bununla Telekom üzerinden alınan komisyonları kastediyorum. Buna izin vermeyeceğiz.” şeklinde konuşuyor.


Orta Avrupa ve Kafkaslar’da büyüyecek

Suudi Arabistan merkezli Saudi Oger, inşaat, taahhüt, enerji üretimi, bilişim teknolojileri ve iletişim alanlarında faaliyet gösteren halka açık bir firma. Oger’in kurucusu bu yıl başında uğradığı suikast sonucu öldürülen Lübnan eski Başbakanı Refik Hariri. Hariri, bir lisede kimya öğretmeni olarak görev yaparken kraliyet ailesinin istediği bir inşaatı üstlenmiş. Kralın verdiği süre çok az olduğu için yerli yabancı hiçbir taahhüt firmasının girmeye cesaret edemediği inşaatı, Lübnan’dan getirdiği ucuz işçilerle istenilen süreden de daha az bir zamanda tamamlayan Hariri, kraliyetin takdirini kazanmış. Bundan sonra aldığı peşi peşine ihalelerle büyüyen Hariri’ler bugün Lübnan’ın en zengin ve en sevilen ailesi. Saudi Oger bugün 27 binin üzerinde kişiye istihdam sağlıyor. Firmanın bağlı olduğu grup, otellerden emlakçılığa, sulamadan hastane işletmeciliğine kadar pek çok alanda faaliyet gösteriyor. Grubun, Ortadoğu’nun İsviçre’si diye anılan Lübnan’ın ekonomisinde en önemli yere sahip olan sektörü bankacılıkta da hatırı sayılır bir yeri var. Saudi Oger, Türk Telekom’dan önce Romanya, Güney Afrika ve Portekiz’de sabit ve mobil hat hizmeti veren operatörlere sahip oldu. Ayrıca, Cyberia adlı şirketi ile Lübnan, Suudi Arabistan ve Ürdün’de internet hizmeti verip Future, Zen ve Cable adlı kanallar ile bölgede televizyon yayını yapıyor. Grubun şirketlerinden Oger Telecom ise şu an genişleme planları ile meşgul. Türk Telekom’un yüzde 55’i ile yönetim hakkının alması firmanın bu stratejisinin bir parçası idi. Aynı amaca yönelik olarak firma, Nitel/Mitel’in yüzde 51’i ve yönetimi, Tunus Telekom’un da yüzde 31’i ile ortak yönetim hakkı için teklif verecek. Oger, Türkiye’yi merkeze koyarak özellikle Orta Avrupa, Orta Asya ve Kafkaslar’da büyüme planları yapıyor.
EKONOMİ 29.08.2005 PAZARTESİ
29.08.2005 İbrahim Türkmen Beyrut